Δευτέρα, 25 Σεπτεμβρίου 2017

Στον Άγιο Σπυρίδωνα





Ο Κόσμος του Πειραιά κατά το πρώτο ήμισυ του 19ου αιώνα ζωντανεύει μέσα από την αλληλογραφία (1824-1843) του πρώτου Αυστριακού πρεσβευτή στην Αθήνα Άντον Πρόκες φον Όστεν.

Στον Άγιο Σπυρίδωνα

(Αχρονολόγητη, καλοκαίρι 1825)

Πέρασα μια ολόκληρη μέρα ανάμεσα σ' αυτά τα ερείπια, τη νύχτα όμως στη Μονή του Αγίου Σπυρίδωνα στον Πειραιά, καθισμένος σ΄έναν θρόνο από λευκό μάρμαρο - βρίσκεται αριστερά στην είσοδο της εκκλησίας- και του οποίου την επιγραφή έκανε ο Stuart γνωστή (μνημονεύει τους Fratres Arvales, τους ιερείς της αρχαίας ρωμαϊκής κοινότητας), έγραψα μερικές γραμμές στους δικούς μου. Η Μονή αυτή πιάνει τον χώρο ενός τμήματος των ναυπηγείων των αρχαίων Αθηναίων.

Απόσπασμα από το βιβλίο του Π.Κ. Ενεπεκίδη, Γράμματα προς τη Βιέννη 1824-1843. Από την αλληλογραφία του πρώτου Αυστριακού πρεσβευτή στην Αθήνα Άντον Πρόκες φον Όστεν, Εκδ. Ωκεανίδα, Αθήνα 2007

Η φωτογραφία είναι από το pireorama.blogspot.gr

Δείτε επίσης: Η άθλια εικόνα της Αθήνας
Η «διακήρυξη» για την πώληση των ιστορικών τειχών της πόλης των Αθηνών
Οι Πύλες της Αθήνας κατά το 1821
Η πειρατεία στην Αττική κατά τον ΙΒ΄ αιώνα μ.Χ.
Περιδιαβάζοντας στα λιμάνια και στις αρχαιότητες του Πειραιά
read more

Ποιο είναι το μυστικό για να ευημερήσουμε;





Ο Κόσμος της ευημερίας έχει τα δικά του μυστικά:

Από έναν έφηβο που μελετά για τις εξετάσεις του μέχρι έναν εργαζόμενο που έχει επιτυχίες στη δουλειά του, το να καταφέρουμε να ευημερήσουμε είναι κάτι που εντοπίζουμε σε όλες τις εποχές και τους πολιτισμούς.

Μέχρι τώρα και παρά την πληθώρα των θεωριών, δεν έχει υπάρξει συμφωνία για το τι είναι αυτό που κάνει κάποιον να ευημερήσει ή για το πώς μπορούμε να το προσπαθήσουμε και να το διασφαλίσουμε.

Ο Δρ Daniel Brown, επιστήμονας του αθλητισμού και της άσκησης στο Πανεπιστήμιο του Portsmouth, συγκέντρωσε όλες τις έρευνες που έχουν γίνει σχετικά με αυτό το θέμα, από μελέτες σε μωρά και εφήβους, μέχρι σε καλλιτέχνες, αθλητές, υπαλλήλους και ηλικιωμένου, και έχει καταλήξει στους πρώτους οριστικούς παράγοντες.

Όπως επεσήμανε: «Η ευημερία είναι μια λέξη με την οποία πολλοί θα χαιρόντουσαν να τους χαρακτήριζαν, αλλά η επιστήμη δεν έχει καταφέρει με σταθερότητα να ταξινομήσει και να περιγράψει μέχρι σήμερα. Φαίνεται ότι τελικά αφορά ένα πρόσωπο που βιώνει μια αίσθηση ανάπτυξης, βελτίωσης σε κάτι και επιτυχίας στην τελειοποίηση κάποιου πράγματος. Με πιο απλούς όρους, πυρήνας της είναι το να αισθάνεται κανείς καλά για τη ζωή και τον εαυτό του και να είναι καλός σε κάτι».

Ο Δρ Brown έχει καταλήξει σε μια λίστα στοιχείων. Για να ευημερήσει κανείς δεν χρειάζεται όλα τα στοιχεία, αλλά προτείνεται ένας συνδυασμός ορισμένων από αυτά, από κάθε μία από τις δύο ακόλουθες λίστες. Έτσι, ο:

A:
Είναι αισιόδοξος,
Έχει πνευματικότητα ή θρησκεύεται,
Έχει κίνητρα,
Είναι προδραστικός,
Απολαμβάνει τη μάθηση,
Είναι ευέλικτος,
Είναι προσαρμόσιμος,
Είναι κοινωνικά επαρκής,
Πιστεύει στον εαυτό του, έχει αυτοσεβασμό.

B:
Έχει ευκαιρίες,
Έχει εργασία/οικογένεια/άλλη στήριξη,
Οι προκλήσεις και οι δυσκολίες είναι διαχειρίσιμες,
Το περιβάλλον του είναι ήρεμο,
Έχει έναν υψηλό βαθμό αυτονομίας,
Τον εμπιστεύονται ως ικανό.

Η ευημερία έχει εξεταστεί σε διάφορα στάδια της ανθρώπινης ζωής και ανά διαστήματα έχει περιγραφεί με διάφορους τρόπους, όπως ζωτικότητα, μάθηση, εστίαση κτλ. ή με κάποιον συνδυασμό τους. Επίσης έχει ερευνηθεί σε διάφορα πλαίσια, όπως το στρατιωτικό, της υγείας και την ανάπτυξη του παιδιού.

«Εν μέρει, η απουσία συμφωνίας ως προς το πώς μπορεί να ευημερήσει κανείς οφείλεται στο ότι η έρευνα έχει περιορισμένη εστίαση», επισημάνει ο Δρ Brown.

Η μελέτη του έχει δημοσιευθεί στο European Psychologist.

Πηγή: indeepanalysis.gr
read more

Παρασκευή, 22 Σεπτεμβρίου 2017

Περιδιαβάζοντας στα λιμάνια και στις αρχαιότητες του Πειραιά




Ο Κόσμος του Πειραιά κατά το πρώτο ήμισυ του 19ου αιώνα ζωντανεύει μέσα από την αλληλογραφία (1824-1843) του πρώτου Αυστριακού πρεσβευτή στην Αθήνα Άντον Πρόκες φον Όστεν.

Περιδιαβάζοντας στα λιμάνια και στις αρχαιότητες του Πειραιά

(Αχρονολόγητη, καλοκαίρι 1825)
Πήγα στον Πειραιά για να πάρω το καράβι για την Αίγινα και την Επίδαυρο. Ένα μικρό σκάφος από τη Σύρα μου έφερε τα ποθητά μου γράμματα από την πατρίδα, ακριβώς την ώρα που πήγαινα να επισκευθώ τον τάφο του Θεμιστοκλή. 

Ο τάφος βρίσκεται στην άκρη του κάβου Αλκίμου, εκεί που ένας μικρός όρμος εισχωρεί στη Χερσόνησο της Μουνιχίας. Είναι μια σαρκοφάγος που έχει λαξευτεί μέσα στους βράχους και πλημμυρίζεται συνήθως από νερό. Εκείνοι που έχουν τη γνώμη πως η Σαρκοφάγος αυτή είναι του Θεμιστοκλέους βασίζονται στις πληροφορίες του Θουκυδίδη, του Κορνήλιου Νέπωτα, του Πλουτάρχου και του Παυσανία. 

Η θέση της νησίδας Ψυττάλεια και του στενού της Σαλαμίνας απέναντι, τονίζουν τη σημασία τους. Πολύ κοντά προς τη θέση αυτή υπάρχουν κομμάτια από κορμούς κιόνων που τα ξεπλένουν τα κύματα της θάλασσας κι έχουν πιάσει φύκια. Είναι λεία κι έχουν διάμετρο 5 πόδια και 2 ίντσες. Ίσως να αποτελούσαν μια και την ίδια κολώνα, η οποία, όπως κι εκείνη του αυτοκράτορα Τραϊανού στη Ρώμη, να σήκωνε ένα άγαλμα, όπως βέβαια μπορούσε να ήταν και το κενοτάφιο του μεγάλου ναυτικού ήρωα.

Περπατώντας διέσχισα τη χερσόνησο αυτή σε πολλές κατευθύνσεις. Μπορεί να παρακολουθήσει κανείς θαυμάσια τα ίχνη των τειχών και των πύργων ολόγυρα, ιδιαίτερα στον δεύτερο όρμο, νότια από τον τάφο του Θεμιστοκλέους και στην εσωτερική πόλη του Πειραιά. Τα νταμάρια δίνουν εδώ την εντύπωση σαν να είναι προχώματα και οχυρά, επίσης πηγάδια και αποθήκες σιτηρών λαξευμένες στους βράχους, που διευρύνονται σε σχήμα κώνου σε βαθιά διαμερίσματα.

Ο Dodwell έχει δίκιο όταν επισημαίνει τον κίνδυνο που εγκλείουν οι τεχνητές αυτές τρύπες, συνήθως χορταριασμένες και σκεπασμένες με θάμνους. επειδή αν ένας ταξιδιώτης θα είχε την ατυχία να γκρεμιστεί κάτω, οι φωνές του για βοήθεια θα ηχούσαν μάταια μέσα σ' αυτή την απόκοσμη ερημιά και το τέλος του θα ήταν ο σιγανός θάνατος.

Η χερσόνησος έχει την όψη ωσάν να την είχαν ανασκάψει και ανακατέψει εκ βάθους. Ένα σωρός από ογκώδης πέτρες υπαινίσσονται την ύπαρξη της πόλης του Πειραιά στα αρχαία χρόνια., που επί Σύλλα βρήκε το τέλος της. Είδα εδώ και μια πέτρινη σαρκοφάγο μήκους 122 και πλάτους 68 ιντσών. Δίπλα σ' αυτήν υπάρχουν πολλά δωμάτια με εσοχές στους τοίχους, πάγκοι, τζάκια, κτλ., όλα λαξευμένα στους βράχους.

Πάνω από το λιμανάκι της Μουνιχίας, που μοιάζει μ' ένα στάδιο με στενωμένη είσοδο, βρίσκονται τα ερείπια ενός δωρικού ναού, αφιερωμένου πιθανόν στη θεά Αρτέμιδα. Καμιά σαρανταριά κορμοί κιόνων έχουν τοποθετηθεί κατά μήκος των θεμελίων του σηκού κατά τέτοιο τρόπο μεταξύ τους, ωσάν να ήθελε κανείς να τους διασώσει. Οι κορμοί αυτοί των κιόνων είναι από λευκή πέτρα που την έχει προσβάλει ο αέρας της θάλασσας, έχουν λεία επιφάνεια και διάμετρο 2  πόδια και 6 ίντσες.

Σκορπισμένα είναι γύρω μερικά τρίγλυφα διαφόρων μεγεθών, επιστύλια και άλλα δοκάρια, καθώς και γλυπτά κομμάτια από μάρμαρο και τα έκαψαν για να κάνουν ασβέστη. Οι τοίχοι του σηκού έχουν διασωθεί εν μέρει σε ύψος μερικών ποδιών. Κοντά στον ναό, ακριβώς μετά το λιμάνι, φαίνονται ίχνη ενός θεάτρου, ίσως του Διονύσου, για το οποίο κάνει λόγο ο Θουκυδίδης.

Απόσπασμα από το βιβλίο του Π.Κ. Ενεπεκίδη, Γράμματα προς τη Βιέννη 1824-1843. Από την αλληλογραφία του πρώτου Αυστριακού πρεσβευτή στην Αθήνα Άντον Πρόκες φον Όστεν, Εκδ. Ωκεανίδα, Αθήνα 2007
Η φωτογραφία είναι από το διαδίκτυο

Δείτε επίσης: Η άθλια εικόνα της Αθήνας
Η «διακήρυξη» για την πώληση των ιστορικών τειχών της πόλης των Αθηνών
Οι Πύλες της Αθήνας κατά το 1821
Η πειρατεία στην Αττική κατά τον ΙΒ΄ αιώνα μ.Χ.

read more

Πέμπτη, 21 Σεπτεμβρίου 2017

Ονομάτων επίσκεψις




Στον Κόσμο των ανθρώπων η των "ονομάτων επίσκεψις" (άλλη μία αρχαιοελληνική παρακαταθήκη) είναι σημαντική διότι περικλείει την αρχή της σοφίας:

Τι σημαίνει το όνομα ΑΝΘΡΩΠΟΣ; Σημαίνει ότι βλέπει «όπωπε» και παρατηρεί με προσοχή «αναθρεί». Από αυτό, λοιπόν, προκύπτει το συμπέρασμα ότι από τα ΘΗΡΙΑ μόνον ο άνθρωπος σωστά ονομάστηκε «άνθρωπος», δηλαδή, «αυτός που εξετάζει όσα έχει δει» (αναθρών ά όπωπε). Ο ορισμός αυτός διατυπώθηκε από τον μεγάλο Σωκράτη στο έργο του Πλάτωνα «Κρατύλος».


Σήμερα, αλίμονο, οι άνθρωποι έχουν γίνει θηρία! Και δεν είναι τυχαία και η δήλωση του διαπρεπούς Αμερικανού καθηγητή της Γλωσσολογίας Νόαμ Τσόμσκι για «κτηνώδη» συμπεριφορά της Ευρώπης στη χώρα μας!


Ονομάζουμε, λοιπόν, μόνον ό,τι βιώνουμε και τα ονόματα αντιστοιχούν σε βιώματα, δηλαδή, στην πραγματικότητα. Ποιός, όμως, και με ποιόν τρόπο έδωσε τα ονόματα σε κάθε τι γύρω μας; Η διαφορετική ονομασία για το ίδιο πράγμα αλλάζει το καθεαυτό (ιδεατό) αντικείμενο; Σε αυτές ακριβώς τις ερωτήσεις απαντά ο Σωκράτης στον παρακάτω συναρπαστικό διάλογο με τον Ερμογένη.


Σωκράτης: «έλα τώρα σκέψου, πού αποβλέπει ο νομοθέτης, όταν θέτει το όνομα; Σε τι αποβλέπει ο τεχνίτης, όταν κατασκευάζει τη σαΐτα; Μήπως δεν αποβλέπει προς ένα πράγμα με τέτοιο σχήμα ώστε να είναι πλασμένο για να υφαίνει;»

Ερμογένης: «Πολύ σωστά».


Σωκράτης: «Και λοιπόν, αν σπάσει στα χέρια του η σαΐτα (κερκίς) την ώρα που την κατασκευάζει, άραγε όταν θα κάνει άλλη θα αποβλέπει προς τη σπασμένη (κατεαγυίαν) ή προς εκείνη τη μορφή της σαΐτας σύμφωνα με την οποία κατασκεύαζε και εκείνη που έσπασε;»

Ερμογένης: «Προς εκείνη τη μορφή, νομίζω εγώ».


Σωκράτης: «Τότε, λοιπόν, δεν είναι το δικαιότερο από όλα, εκείνη να ονομάσουμε καθ’εαυτό σαΐτα;»


Ερμογένης: «Αυτήν τη γνώμη έχω».


Σωκράτης: «Ε, λοιπόν, αγαπητέ μου φίλε, και το εκ φύσεως κατάλληλο όνομα για κάθε πράγμα ο ονοματοθέτης πρέπει να γνωρίζει να το αποτυπώνει στους φθόγγους και στις συλλαβές και, αποβλέποντας προς εκείνο το καθ’εαυτό όνομα, να κατασκευάζει και να αποτυπώνει όλα τα ονόματα, εάν θέλει να είναι έγκυρος ονοματοθέτης».


Από τον διάλογο συμπεραίνουμε ότι ο Σωκράτης παρομοιάζει τον σιδηρουργό με τον ονοματοθέτη ως προς το αντικείμενο της τέχνης, δηλαδή, τον σίδηρο και το όνομα. Όπως, λοιπόν, ο σιδηρουργός έχει μια νοητή -καθεαυτή ιδέα- για το αντικείμενο που θέλει να φτιάξει από τμήματα μετάλλου, έτσι και ο ονοματοθέτης για το αντικείμενο που θέλει να ονομάσει από τμήματα της λέξης, δηλαδή, τις συλλαβές. Αν το αντικείμενο σπάσει, αυτό δεν σημαίνει ότι η νοητή ιδέα άλλαξε. Αυτό που έγινε, είναι ότι έσπασε το αντικείμενο. Έτσι, ο σιδηρουργός μπορεί να ξαναφτιάξει το αντικείμενο σύμφωνα με την νοητή ιδέα, η οποία παραμένει αναλλοίωτη. Αντίστοιχα, αν ένα όνομα «σπάσει», χάσει δηλαδή την αρχική του σημασία, αυτό δεν σημαίνει ότι η καθ’εαυτή αρχική έννοια αλλοιώθηκε. Αυτό που έγινε είναι ότι άλλαξε η σημασία του ονόματος. Ο Σωκράτης ουσιαστικά μας λέει ότι, αν μια λέξη χάσει το νόημά της με την πορεία του χρόνου, τότε δεν πρέπει να αποβλέπουμε προς την «σπασμένη» αλλά προς την καθεαυτή αρχική έννοια.


Άραγε σήμερα, που βιώνουμε έναν γενικότερο εκφυλισμό οραμάτων, αρχών και αξιών, χρησιμοποιούμε ονόματα που αντιπροσωπεύουν την αρχική ιδέα ή χρησιμοποιούμε «σπασμένα» ονόματα, που έχουν χάσει την πραγματική τους έννοια; Στο νου μου έρχονται ελληνικά ονόματα των πανανθρώπινων αξιών, όπως: ελευθερία, δημοκρατία, νόμος, ισότητα, κράτος δικαίου! Οι αξίες αυτές, όπως τις βιώνουμε σήμερα, διατηρούν άραγε την νοητή-καθεαυτή ιδέα ή έχουν καταλήξει «κερκίς κατεαγυία», δηλαδή, η σπασμένη σαΐτα του Σωκράτη;


Ρητορικές, βέβαια, οι παραπάνω ερωτήσεις, ουσιαστική όμως η ακόλουθη: Μήπως θα ήταν «σοφή» μια εκ νέου «επίσκεψις ονομάτων»; Ας μη λησμονούμε ότι ο Αθηναίος φιλόσοφος Αντισθένης τόνιζε: «Αρχή σοφίας η των ονομάτων επίσκεψις».

Στέλλα Πριόβολου - Γεωργαλά Ομότιμη Καθηγήτρια Λατινικής - Ιταλικής Φιλολογίας | Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΕΚΠΑ

Πηγή: indeepanalysis.gr
read more

Τρίτη, 19 Σεπτεμβρίου 2017

Κωνσταντινούπολη, Ιππόδρομος: η απερίγραπτη λεηλασία Τούρκων και Δυτικών




Ο Κόσμος της οθωμανοκρατούμενης Κωνσταντινούπολης, κατά το πρώτο ήμισυ του 19ου αιώνα, ζωντανεύει μέσα από την αλληλογραφία (1824-1843) του πρώτου Αυστριακού πρεσβευτή στην Αθήνα Άντον Πρόκες φον Όστεν.
Ο συγγραφέας περιγράφει, κάτω από τη δική του οπτική γωνία, τις καταστροφές που έχει υποστεί ο ξακουστός Ιππόδρομος, σήμα κατατεθέν, της άλλοτε κραταιάς Βυζαντινής Αυτοκρατορίας:

Πέραν 4 Νοεμβρίου 1824

Κωνσταντινούπολη, Ιππόδρομος: η απερίγραπτη λεηλασία Τούρκων και Δυτικών

Τώρα έχουν γίνει όλα τα θαυμαστά αυτά πράγματα σκόνη, ή έχουν σκεπαστεί με σκόνη. Η φωτιά και οι λαϊκές επαναστάσεις τα κατέστρεψαν σχεδόν μόλις είχαν δημιουργηθεί. Ο Κωνσταντίνος ο Μέγας και οι Χριστιανοί αυτοκράτορες γκρέμισαν τα αγάλματα της ειδωλολατρικής εποχής, μετέτρεψαν τους βωμούς σε παρεκκλήσια και δημιούργησαν, όσο αυτό ήταν δυνατό, έναν χριστιανικό ιππόδρομο.

Οι Λατίνοι πάλι ανέτρεψαν το παν, αφήνοντας στους Οθωμανούς λίγα πράγματα για καταστροφή. Τις τελευταίες μαρμάρινες κερκίδες τις πήρε επί του μεγάλου Σουλεϊμάν ο μεγάλος βεζύρης Ιμπραήμ πασάς για να τις χρησιμοποιήσει στο δικό του παλάτι.

Τώρα είναι η πλατεία ανισόπεδη αλλά εξακολουθεί να είναι η πρώτη της πρωτεύουσας. Στη μια πλευρά υψώνεται το τζαμί Αχμετιέ, με τόση μεγαλοπρέπεια που ξεπερνάει ακόμη κι εκείνη της Αγια-Σοφιάς και που μπορεί να τη συναγωνισθεί μόνο η μεγαλοπρέπεια της Σουλεϊμανιέ. Μαρμάρινοι στύλοι με επίχρυσα κιγκλιδώματα μεταξύ τους χωρίζουν την τελευταία από το Ατ-μεϊντάν.

Μεγαλοπρεπή δέντρα προσφέρουν τη σκιά τους στις πηγές που αναβλύζουν στις μαρμάρινες λεκάνες- έπειτα υψώνεται το ίδιο γιγάντιο κτίριο. Τα θεμέλιά του μπήκαν το 1608, 100 τετραγωνικά βήματα. Τέσσερις τεράστιες κολώνες, 36 πήχεις διάμετρο η κάθε μια. Τέσσερις ημιτρούλοι περιζώνουν τον μεγαλοπρεπή κεντρικό τρούλο. Δύο μικρότεροι στρογγυλοί τρούλοι συνδέονται με καθέναν από τους τρούλους και αποτελούν τις τέσσερις γωνιές του τεμένους. Στις πλευρές υψώνονται έξι μιναρέδες, δουλεμένοι σαν από διαφανές φιλντίσι και τόσο ψηλοί, που μπορεί να τους παρομοιάσει κανείς δίκαια, όπως ο ιστοριογράφος της Αυτοκρατορίας Ίζι όταν περιγράφει τον πύργο για τη διαπίστωση πυρκαγιάς στο παλάτι του αγά των Γενιτσάρων.

Κρέμονται στον αέρα όπως η φωλιά του παραδείσιου πουλιού και τείνουν προς τον ήλιο όπως ο αητός που πετάει. Κανένα άλλο τζαμί σ' ολόκληρη την Αυτοκρατορία, ούτε κι αυτό ακόμη το ιερό τέμενος της Καάμπα στη Μέκκα, που κατά το Κοράνι το έκτισε ο Αβραάμ, δεν έχει έξι μιναρέδες. Τα άλλα αυτοκρατορικά τζαμιά έχουν δύο ή τέσσερις μιναρέδες.

Απέναντι από το τζαμί του Αχμέτ υπάρχει ένα παλαιό, σκοτεινό κτίριο, το πρώην σεράι του Ιμπραήμ πασά και τώρα το αρχείο, το Ντεφτερχάν. Από το πάνω μέρος της Πλατείας πηγαίνει κανείς στο σεράι του σουλτάνου και στην άλλοτε Κωνσταντίνειο Αγορά. Στην κάτω πλευρά βρίσκεται η φυλακή για τους φρενοπαθείς και οι παράλληλοι δρόμοι οδηγούν, κατηφορίζοντας τον λόφο, σε άλλα τμήματα της πόλης. Στη μέση της πλατείας, αλλά μάλλον προς τα κάτω, ορθώνονται τα τρία εκείνα μνημεία κληρονομιά από τη ρωμαϊκή εποχή.

Ο οβελίσκος, ενεπίγραφος με ιερογλυφικά, είναι ένας συμπαγής όγκος από γρανίτη. Οι επιγραφές πολύ χαμηλά στο κατώφλι της στήλης έχουν χαθεί εν μέρει στη γη κάτω από το βάρος του γρανιτένιου όγκου και προέρχονται από την εποχή του Θεοδοσίου. Ο αυτοκράτορας αυτός αναστήλωσε τον οβελίσκο που είχε γκρεμιστεί από σεισμό και κειτόταν κάτω στο έδαφος.

Το σύμπλεγμα των φιδιών, που η δεισιδαιμονία και η βαρβαρότητα τους είχαν κόψει τα κεφάλια, απέχει μόνο λίγα βήματα από τον οβελίσκο και χάνεται εντελώς δίπλα σε κείνον τον κολοσσό, μολονότι σαν χάλκινο έργο είναι σημαντικό.

Οι Έλληνες, στο πρώτο άνθος της νεότητάς τους, ως νικητές κατά των Περσών ανέθηκαν από τους θησαυρούς τους τον χρυσό τρίποδα στους Δελφούς, τον οποίο η στήλη αυτή βάσταζε κάποτε, όπως έχει παραδοθεί. Ο Κωνσταντίνος άρπαξε και τα δύο και τα 'φερε στην πρωτεύουσά του. Ο τρίπους έχει εξαφανιστεί, η στήλη είναι κολοβωμένη και τα Τουρκάκια μαλώνουν μέσα στα σκουπίδια που την περιζώνουν.

Το τρίτο κομμάτι, εκείνος ο στύλος με το μπρούτζινο περίβλημα, είναι ψηλότερος από τον οβελίσκο, αλλά λιγότερο επιβλητικός. Η σκεπή έχει σχιστεί, φαίνονται οι τετραγωνισμένες πέτρες γυμνές, μισοσπασμένες, ώστε να υπάρχει κίνδυνος να καταρρεύσει ο στύλος. Κολλητή σ' αυτόν είναι μια άθλια καλύβα και μερικά αρρωστημένα δέντρα απλώνουν τη λιγοστή σκιά τους.

Απόσπασμα από το βιβλίο του Π.Κ. Ενεπεκίδη, Γράμματα προς τη Βιέννη 1824-1843. Από την αλληλογραφία του πρώτου Αυστριακού πρεσβευτή στην Αθήνα Άντον Πρόκες φον Όστεν, Εκδ. Ωκεανίδα, Αθήνα 2007
Η φωτογραφία είναι από το διαδίκτυο

read more

Άνθρωπος και μέτρο. Η διαχρονική άνθρωπο-φιλοσοφική κριτική του πολιτισμού




Ο Κόσμος της αρχαιότητας μας έχει αφήσει ως παρακαταθήκη το "μέτρον άριστον":
Από την Ελληνική αρχαιότητα κληρονομούμε όχι μόνο τη μετρητική τέχνη σε τομείς πρακτικών εφαρμογών και τεχνών - αλλά και την έννοια και τις φιλοσοφικές διαστάσεις του μέτρου. Ενώ ο αριθμός εμφανίζεται στην αρχαία Ελληνική φιλοσοφία σε πλαίσιο θρησκευτικό - υπερβατικό, καθώς και φιλοσοφικό - επιστημονικό, το μέτρο δηλώνει την ανθρωπιά του: Έχοντας η ανθρωπότητα διανύσει αιώνες διαμάχης και συγκρούσεων μεταξύ επιστήμης και μεταφυσικής, τεχνικής και ανθρωπισμού, ας επανεκτιμήσουμε τη σχέση μέτρου (με την τεχνική, αισθητική και ηθική του σημασία) και αριθμού (με τη μαθηματική, αφαιρετική και υπερβατική του διάσταση) κρατώντας ως ερμηνευτική μας προϋπόθεση την «ανθρωπολογική σταθερά» της πρακτικής - του τρόπου ζωής των εκάστοτε πολιτισμών.


Αντλώντας από τον κυκεώνα που συνθέτουν οι αμέτρητες πηγές - από Ορφικά αποσπάσματα, Πλατωνικά και Αριστοτελικά κείμενα, την επικούρεια και στωική σκέψη, μέχρι τις ιδέες φιλοσόφων της σύγχρονης εποχής - όπως Wittgenstein, Adorno, Marcuse, Αξελού, Κονδύλη, Καστοριάδη, Μουτσόπουλου κ.ά. - καταλήγουμε στο να ξαναδούμε με τα κριτικά «μάτια» της φιλοσοφίας τόσο τον νεότερο, όσο και τον σύγχρονο δυτικό πολιτισμό. Κύριος άξονας της κριτικής μας η αμφισβήτηση των αρχών και αξιών του διαφωτισμού, που επικεντρώνονταν κυρίως στις έννοιες της αυτονομίας και ατομικής ελευθερίας - κυρίαρχες στη σύγχρονη αστική κοινωνία εδραιωμένες στην κριτική φιλοσοφία του Immauel Kant, στις αρχές του 18ου αιώνα. Από την άλλη πλευρά, συνυπολογίζοντας τον υπερβολικό θετικισμό και ανούσιο πραγματισμό της σύγχρονης επιστήμης, διαπιστώνουμε την ανάγκη για μια στροφή προς τις ανθρωπιστικές κλασικές - ανεπανάληπτες αξίες της αρχαίας Ελληνικής παιδείας.


Στο πλαίσιο αυτό έρχονται στην επιφάνεια οι αρχές της διαλεκτικής, της αυτογνωσίας και κυρίως του μέτρου - ενός όρου που συμπυκνώνει τόσο ένα επιστημολογικό - οντολογικό νόημα, όσο και ένα αισθητικό - ηθικό. Έτσι, σε αντίθεση με τις επικρατούσες στην πολιτική και επιστημονική πραγματικότητα απαιτήσεις για ποσοτική και στατιστική αξιολόγηση των κοινωνικών πραγμάτων και της ανθρώπινης ταυτότητας, η αναβίωση του μέτρου - ως ευ πράττειν - με την αρχαιοελληνική αισθητικο-ηθική της σημασία προβάλλει σήμερα σαν φωτεινή προοπτική θεραπείας των τραγικών διχασμών και συγκρούσεων του σύγχρονου πολιτισμού μας.

Άννα Λάζου
Επίκουρη Καθηγήτρια Φιλοσοφικής Ανθρωπολογίας | Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας ΕΚΠΑ

Πηγή: indeepanalysis.gr
read more

Δευτέρα, 18 Σεπτεμβρίου 2017

Γιατί υπάρχει και το υπαρξιακό άγχος ...




Ο Κόσμος των ανθρώπων, σήμερα, είναι γεμάτος ψυχοπιεστικές καταστάσεις που απειλούν την ψυχοσωματική ισορροπία των μελών του. Μεταξύ αυτών των αγχωτικών καταστάσεων υπάρχει και το υπαρξιακό άγχος:

Πέραν όλων των άλλων αγωνιών και ψυχοπιεστικών καταστάσεων τις οποίες θεωρείται βέβαιο ότι βιώνει ο σύγχρονος άνθρωπος και ιδιαίτερα εκείνος, ο οποίος διαβιοί σε κοινωνικά πλαίσια που μαστίζονται από έντονη κοινωνικο-οικονομική κρίση, δε θα πρέπει να παραθεωρείται και η σημασία του υπαρξιακού άγχους ως ιδιαίτερου ψυχικού γεγονότος με πολύπλευρες επιδράσεις στην ψυχοσωματική ισορροπία.


Ορισμένως, ο Paul Tillich στην προσπάθειά του να το προσδιορίσει εννοιολογικά και να του προσδώσει πιο σαφές περιεχόμενο, κατέληξε ότι πρόκειται για μορφή νεύρωσης που συνδέεται με τρεις έννοιες-άξονες: τύχη-θάνατος, νόημα-κενό και ενοχή-καταδίκη. Ο ίδιος δε θεωρούσε, όπως και ο Otto Rank, ότι η ενατένιση του πεπερασμένου του ανθρώπινου βίου και η αδυναμία του ανθρώπου ενώπιον της βεβαιότητας του θανάτου προκαλούν αυτό το φόβο. Συγκεκριμένως, στον πρώτο άξονα, το άγχος θανάτου συνιστά την απόλυτη απειλή για τη ζωή και την προσωπική ευεξία εκάστου προσώπου. Ο δεύτερος άξονας αναφέρεται στη σημασία που αποδίδει ένας άνθρωπος στην ίδια τη ζωή, ενώ ο τρίτος σχετίζεται με την ηθική συμπεριφορά και την ηθική ταυτότητα του κάθε ανθρώπου χωριστά.


Έχει υποστηριχθεί ότι το άγχος συνιστά το κυρίαρχο εκείνο συναίσθημα που συνδέεται με το θάνατο και ο φόβος μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη καταθλιπτικής και αγχώδους διαταραχής που θα αναδείξει αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό, το μέλλον και τον κόσμο. Η έλλειψη σαφούς στοχοθεσίας και αποτελεσματικής δράσης συνήθως αποτελεί τη βασική ένδειξη του υπερβολικού άγχους. Το μακροχρόνιο και έντονο υπαρξιακό άγχος ενδέχεται να οδηγήσει ακόμη και σε ψυχωτικές καταστάσεις.


Για τον λόγο αυτό, οι άνθρωποι θα πρέπει να ενθαρρύνονται στη βίωση των συναισθημάτων τους, καθώς έτσι αποκτούν πληρέστερη αντίληψη της ύπαρξής τους. Ο May, επίσης, υπογράμμισε τη σημαντική συμβολή της ψυχοθεραπείας για την ορθολογική διαχείριση του υπαρξιακού άγχους, υποστηρίζοντας ότι ενδυναμώνει το θεραπευόμενο ώστε να αναδομήσει τη ζωή του, να ανασυντάξει το προσωπικό αξιακό του πλαίσιο και να συνθέσει μια ρεαλιστική και υπεύθυνη στοχοθεσία.


Ιδιαιτέρως δε, όσον αφορά στους εφήβους, έχει φανεί ότι ο φόβος θανάτου είναι ένας από αυτούς που αναφέρουν πιο συχνά. Συγκεκριμένα, έχει επισημανθεί η συστηματική τους προσπάθεια να αντιμετωπίσουν τις όποιες υπαρξιακές αγωνίες βιώνουν εξαιτίας του γεγονότος του θανάτου, της προσωπικής μοναξιάς και της διαρκούς αναζήτησης για νοηματοδότηση του προσωπικού βίου. Η προσπάθειά τους να βρουν το νόημα και το σκοπό της ζωής συνιστά κεντρικό θέμα της εφηβικής περιόδου με σημαντικές τόσο θετικές όσο και αρνητικές διαστάσεις, ενώ παράλληλα έχει διαπιστωθεί ότι η αδυναμία του εφήβου να προσδώσει νόημα και σκοπό στη ζωή του συνδέεται με υψηλά επίπεδα άγχους και κατάθλιψης. Έτσι, το υπαρξιακό του άγχος είναι δυνατό να πυροδοτήσει αρνητικά συναισθήματα για τον εαυτό του, τον κόσμο και το μέλλον.

Αλέξανδρος - Σταμάτιος Αντωνίου
Επίκουρος Καθηγητής | Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΚΠΑ

Πηγή: indeepanalysis.gr
read more